İçeriğe geçmek için "Enter"a basın

Yaşar Erdinç Hoca / Gerçek Yatırımcı Olmak (7)

Merhaba dostlar,

Finansal okur yazarlığa katkı sağlaması ve borsa ile yeni tanışan benim gibi küçük ve gariban yatırımcılarla öğrendiğim bilgileri paylaşmak bakımından yeni bir proje olarak burada bütün bilgilerimi, çalışmalarımı, makalelerimi, notlarımı paylaşmaya karar vermiştim.

Bu proje kapsamında;

“Bilanço Analizi”  

“Gelir Tablosu Eğitim Analizi” 

Nakit Akış Tabloları Analizi”

“Eğitim ve Temel Analiz”

“Temettü ve Yatırım Stratejisi”

“Yatırımcı Psikolojisi”

“Şirket Analizleri”

“Portföyüm”

Başlıkları altında çeşitli çalışmalar, yazılar yayımladım.

Şunu da belirtmek isterim ki; buradaki yazılar benim kendime notlarımdır. Ben hoca veya uzman değilim, öğrenmeye çalışan bir öğrenciyim, yanlışlarım olabilir. Son olarak ise burada hisse hakkında yapılan tüm yorumlar eğitim amaçlıdır yatırım tavsiyesi içermemektedir.

Bu yazımızda da çok kıymetli ve değerli büyüğümüz, Hocamız, rahmetli Yaşar Erdinç Hoca’mızın yatırımcılık üzerine anlattığı değerli bilgileri ve aldığım notları Yaşar Erdinç Hoca’mızın anlatımıyla kaleme alınmış şekilde sizlerle paylaşmak istiyorum. Yalnız bu notlar eğitim videolarını dinlerken kelime kelime not alınarak tutulduğu için Hocamızın grafik üzerinde anlattığı kısımları, hisselerin grafiklerini bulamadığım ve teknik analizden de pek anlamadığım için ekleyemedim o bakımdan özür diliyorum. Okurken birazcık hayal gücünüzü kullanmanız gerekecek grafikler konusunda.

Yazıları sırasıyla okuyarak devam ederseniz daha yararlı olacağını düşünüyorum.

Yaşar Erdinç Hoca / Gerçek Yatırımcı Olmak (1)

Yaşar Erdinç Hoca / Gerçek Yatırımcı Olmak (2)

Yaşar Erdinç Hoca / Gerçek Yatırımcı Olmak (3)

Yaşar Erdinç Hoca / Gerçek Yatırımcı Olmak (4)

Yaşar Erdinç Hoca / Gerçek Yatırımcı Olmak (5)

Yaşar Erdinç Hoca / Gerçek Yatırımcı Olmak (6)

tıklayarak önceki bölümlere gidebilirsiniz.

Şimdi yedinci bölüm ile devam edelim.

Hadi başlayalım;

“Buradan sonrası Yaşar Erdinç Hoca’mın sözlerinden alınmıştır.”

Firmanın Yıllık Bazdaki Performansının Analizi

Yıllık Grafik Analizi:

Evet arkadaşlar, burada da Fast Web Mali Analiz Pro içerisindeki yıllık grafik analizini göreceğiz. Bu analizin önemini biraz sonra örneği incelerken daha net göreceksiniz. Fakat bu bölümü özellikle borsa kumar yeri mi, değil mi? Bunu gerçek anlamda analiz etme adına ve belli hisselerde, özellikle de ağırlıklı olan Bist30, Bist100’deki hisselerde gerçekten fiyatların şirketin performansıyla birlikte hareket ettiğini göstermek için hazırladım. Bir şirket eğer satışlarını arttırıyor, kârlarını arttırıyor, esas faaliyetinden elde ettiği gelirleri artırıyorsa, öz varlığına ekleme yapıyor demektir. Tabi ki böyle bir durumda şirketin hisse fiyatının da artması lazım. Gerçekten bu böyle oluyor mu? Gerçekten görsel olarak nasıl analiz ederiz? İşte yıllık grafiksel analizlerde bunu çok daha net bir şekilde görebileceğiz. Evet bu aşamada özellikle Fast Web Mali Analiz Pro’nun bu grafiğini isterseniz birlikte inceleyelim ve görelim.

Şu aşamada Fast Web Mali Analiz Programı içerisinde yine menüden ilgili bölüme nasıl tıklayacağız birlikte bakacağız.

Evet, Fast Web Mali Analiz Programı içerisinde eğer şöyle bir şey yaparsanız, örneğin İzocam hissesi, satış kârlılık menüsünden yıllık grafikleri tıkladığımızda bu bölüm geliyor ve bu bölüm geldiğinde başlangıç yılı olarak 1988 yılını almış. İzocam çok eski bir hisse, grafik aslında çok fazla bir anlam ifade etmiyor olarak görülebilir size, fakat daha önce de belirttiğim üzere esas faaliyet kârı/zararını kapatıyorum ve satışlarını sadece aldığımızda örneğin, daha net görmek istediğimiz bir şeyi grafiği eğer tek başına görmek istiyorsak diğerlerinin üzerine tıklayarak diğerleri kayboluyor ve net satışlara bakıyoruz. Örneğin yıllık 2-3 milyon lira ciro yapan şirket, şu anda net satışları kaç katına çıkmış bunu görüyoruz. Burada grafik üzerinde başlangıç yılı 1 diyor, sanki ilk yıl 1 milyon lira satış yapıyor olsaydı şu kaç milyon lira satış yapıyor olacaktı? 1 milyon lira veya 1 birim satış yapıyor olsaydı, on bin kat artmış satışları bu şirketin. Yani bir nevi bu grafik başlangıç yılını 1 olarak alıyor ve ondan sonra kaç kat artmış? Eğer biz buradan yılı örneğin 2005 olarak seçmiş olsaydık ve hesapla demiş olsaydık bu şekilde bir grafik çıkacaktı ve bir birimden kaç birime çıktığını şurada görecektik. Örneğin net satışlar iki kat artmış, 2.01’e gelmiş. Esas faaliyet kârı 1.17 kat artmış. Net dönem kârı 1.03 kat artmış. Hisse fiyatı ise ortalama olarak 9 kat artmış ve endekste bu dönemde 2 kat artmış.

Yine biz diğer grafikleri kapatalım ve şöyle baktığımızda net satışları 2005 yılında 1 olsa, yani 1 lira olsa şu an 2 liraya çıkmış durumda. Bir de hisse fiyatı ortalamasına baktığımızdaysa hisse fiyatı zaman zaman 14 katına çıkmış ki, daha önce İzocam’da biliyorsunuz şeyler olmuştu, satış olmuştu. Koç grubu satmıştı şirketi ve o dönemlerde satış olduğu için hisse fiyatında yükselme olmuştu. Hisse fiyatı ortalamasını kapattım. Esas faaliyet kârı/zararına baktığımızda, satışlar artarken esas faaliyet kârı da artmış ama daha sonra satışlardaki artış kadar esas faaliyetinden kâr edemiyor. Zaten şeye baktığımızda, hisse fiyatına baktığımızda ortalamasına, esas faaliyet kârından elde ettiği kâr düştükçe ne olmuş? Baz yılını 2005 aldığımızda daha sonra performansının düştüğünü görüyoruz. Net dönem kârı/zararına baktığımızdaysa, hisse fiyatını kaldırıyorum. 2014’de kârı 2005’e göre üç kat artarken, şimdi 2005 ile hemen hemen aynı kârı elde ediyor. Dolayısıyla hisse fiyatı da buna uygun olarak 2011’den beri çok da fazla artamıyor, düşüyor. 2011’de daha önceki döneme göre 1.71 kat artmış satışları.

Şimdi burada çeşitli şirketleri ayrı ayrı analiz edebiliriz. Örneğin, İzocam yerine daha çok böyle Bist30’da olan kâğıtlara baktığımızda Ford Otosan’a baktığımızda, örnek 2005 yılından itibaren 2016 yılına kadar veya buradan istediğiniz bir yılı seçebilirsiniz. 2010 yılından itibaren seçtim ve 2010 yılında hem endeksi, -Bist100 endeksini- hem satışlarını, hem esas faaliyet kârını, hemde net dönem kârı/zararını bakın burada 1 olarak alıyor. Ama 2016’ya gelindiğinde net satışları 2.39 kat artmış, esas faaliyet kârı 1.79 kat artmış, net kârı da 1.89 kat artmış. 2010’a göre hisse fiyatı ise ortalama 4.20 kat artarken Bist 100 endeksi de 2.19 kat artmış. Burada yıllık analiz yaparken özellikle baz aldığınız yıl çok önemli. Örneğin biz bunu 2009 olarak baz almış olsaydık…

Ve hesapla demiş olsaydık,dikkat ederseniz 2009 kriz yılıydı 2009’da 1 olan tüm bu değerler, buraya geldiğimizde, net satışlar 3.28 kat, net dönem kârı da 2.87 kat, hisse fiyatı da ortalama 8.1 kat artmış durumda. Fakat 2009 krizindeki hisselerin çok ciddi bir şekilde değer kaybetmiş olduğunu da biliyoruz.

Mesela kriz öncesinde 2007 yılını baz alırsak, 2007 yılı krizden önceki en güzel yıllardan bir tanesi buraya baktığımızda hisse fiyatı 8x kat artmışken burada hisse fiyatı 5.79xx kat artmış oluyor. Yani daha iyi bir yılı baz aldığınızda hisse fiyatındaki artış oranı düşmüş oluyor. Ama net dönem kârı/zararına baktığımızda 1.97x kat artıyor. Esas faaliyet kârı/zararı 1.59x kat, net satışlarda 2.53x kat artmış. 2007 yılına göre ve Bist endeksi 1.41x kat artmış. Ama Ford Otosan 5.79x kat artmış.

Şimdi sizlere bu grafiğin bir de tablosunu hazırladım.

Tablo aşağıda ve bu tablo 2007 yılında net satışlar 1 lira iken 2008’de 0,97’e düşmüş ve 2009’da 0,77’e düşmüş. Yani 1’den 0,77’e düştüğünda %23 azalma var satışlarda. Daha sonra tekrar 2007 satışının üzerine çıkıyor ve artmaya başlıyor. 2016’ya gelindiğinde ise yıllık bazdaki grafiklerde 2.53 kat artmış 2007’e göre ve esas faaliyet kârı, net kâr yukarıdaki şu grafiğin tablosu burada, burada önemli olan tabi ki, endekse göre, endeksin değerine göre, kapanış değerlerine göre hisse fiyatı 5.79x artarken hisse fiyatı 1 liradan 5.79’a çıkarken, endeks 1’den 1.34’e çıkıyor. Ve dikkat ederseniz artık getiri, yani endeksin üzerindeki 4.33x kat bir artık getiri sağlamış. Aşağıdaki tablo ise tabi ki burada her bir yılı bir 1 olarak alıyoruz ve performanslara bakıyoruz. Örneğin bu şirkette Ford Otosan’da bana bu tablo şunu söylüyor: Eğer kârlar bir, iki kat artarsa, bu şirketin hisse fiyatı kâr artış miktarından daha fazla artıyor, bunu görüyoruz.

Ama şey bazında baktığımızda, milyon TL bazında baktığımızdaysa bir sonraki grafik, yani şu milyon TL bazında baktığımızda, satışlar, esas faaliyet kârı, net dönem kârı/ zararı bu şekilde devam ediyor. Örneğin 7.230 milyondan ciro, esas faaliyet kâr/zararı da 647 milyon, net dönem kârı da 484 milyon. Buraya geldiğimizdeyse(2016), net satışlar 7 milyardan 18 milyara çıkmış, esas faaliyet kârı 1 milyar 28 milyona çıkmış ve net dönem kârı 955 milyona çıkmış, dolayısıyla hisse fiyatı da bununla birlikte ne yapmış? Artmış durumda. Burada işte hisse fiyatı o zaman 3 lira 92 kuruştan 2009’da 2.80’e kadar düşüyor. Fakat şimdi 22,71 liraya kadar çıkıyor ki, zaten bu artış oranı da hepsini baz aldığımızda tam 5.79 kat artmış oluyor 22,71 liraya çıkmış oluyor. Bunu birçok kağıtta yapabilirsiniz.

Örneğin biz burada Ford Otosan’dan kâr ve satış artışının hisse fiyatını artırdığını gerçekten piyasa değerini artırdığını ve endeksin üzerinde performans göstermesinin en önemli sebebinin kârlılığın ve satışının artışı olduğunu görüyoruz. Rastgele bir başka şirket seçelim mesela, aşağıya doğru ineyim ve herhangi bir şirketi seçeyim. Tabi burada daha çok finansal şirketlerden ziyade daha çok üretim yapan veya al sat yapan bir bakıma içinde perakende satış grubu olanı, örneğin Kerevitaş Gıda’ya baktığımızda burada 2007 yılını yine baz aldığımızda dikkat ederseniz başlangıç kısmı 1 katsa eğer, satışlardaki artış ve kârlardaki hepsini 1 olarak baz alırsak, bu yıla geldiğimizde net dönem kârı/zararı 1’den -2.61x’e düşmüş. Aynı zamanda esas faaliyet kârı/zararı 11.7x kat artmış 2007 yılına göre ve Bist endeksi bu dönemde 1.41x kat artmış. Burada size şey garip gelebilir hisse fiyatı da ortalama 6.35 kat artmış. 2007’den bu yana zaten şöyle olması gerekiyor yani normal şartlarda kârlarındaki düşüşe rağmen ve satışlarındaki performansa bakın satışlarında 16.88’lik bir artış var ama bunu kârına yansıtamamasına rağmen hisse fiyatı ortalama o 6.35x kat artmışken endeksten daha iyi bir getiri sağlamış. Fakat burada işte, örneğin bu noktada, bu Kerevitaş Gıda için şunu söyleyebiliriz.; yani Kerevitaş Gıda kârlılıktan bağımsız hareket ediyor. Dolayısıyla bu şirket için ileriye dönük tahminler yaparken, hani; şirketin performansıyla birlikte fiyat artar mı? derken, buradaki özellikle net kâr rakamının zarar şeklinde gelişmesi ama hangi zamana göre? 2007’e göre gelişmesi ve düşmesi kârların ne yapacaktır? Bu hisse fiyatındaki artışı desteklemiyor. O yüzden şunu özellikle vurgulamamız gerekiyor arkadaşlar: Bu aşamada özellikle Kerevitaş’ı analiz ederken çok daha dikkatli olmalısınız. Her zaman hisse performansı yansıtmayabiliyor. Bunu eğer 2009 yılını baz alsaydık baz yılını değiştirdiğimizde, bu sefer şeyi göreceksiniz. O zaman esas faaliyet kârı fena değil ama net kâr açısından net bir şekilde zarar gitmiş. Genel olarak zarar etmiş. Peki bu şirket acaba ne yapsaydı? Yani Kerevitaş ne kadar zamandır nasıl bir performans izliyor? Ona bakacağız şimdi ve ona da normal fiyat grafiğinden bakalım. Kerevitaş bakın bu bölgede çok aşırı dalgalı bir seyir izliyor ve şunu söyleyebiliriz, evet şunu söyleyebiliriz 2010-2011 yılları en iyi olduğu yılları, en iyi olduğu yıllar ama dikkat ederseniz 2010’da 2011’de bu hisseyi alan biri aslında hâlâ zararda ve şirkette sürekli zarar ettiği için sadece şuralarda biraz kâr etmiş F/K oranı hep eksi de gidiyor ve aynı zamanda öz varlıkları da PD/DD negatif dolayısıyla yatırımcı bu tip bir şirket hakkında ne düşünmeli? İşte yıllık grafik analizini bu yüzden hazırladım. Şirketin mali performansıyla fiyat hareketleri arasında çok fazla bir ilişki yok. Böyle bir durumda acaba biz Kerevitaş’a yatırım yapmalı mıyız? Ve yatırım yaparken neye dikkat etmeliyiz? Sorusunun cevabı: Mali performans, şirketin performansını fiyatlara tersine yansıtmış. Yani şirketin zararı büyürken, kâğıt buradan 35 liradan 69 liraya kadar çıkıp sonra yeniden 31 liraya kadar düşebiliyor. Sonra tekrar çıkıyor sonra çok ciddi bir volatilite olduğunu görüyoruz ve örneğin bu grafiği incelediğimiz dönemde özellikle tabi 2016 performansıydı. Son dönemde belki kârları artmış olabilir bu yüzden hızlı bir şekilde yükseltmiş olabilir. Bunu da nereden göreceğiz yine? Fast Web Mali Analiz Pro programının içerisinden son dönemlerine bakacağız. Bakın satış kârlılığına bakacak olursak acaba kârlarını, yıllıklandırılmış kârlarını, arttırabilmiş mi? şeklinde. Normalde, net dönem kâr/zararı -98 milyon aşağıya gidiyor ve bu performans özellikle hâlâ zararda olması ama hisse fiyatına baktığımızda bu şekilde mali performansıyla uyumsuz hareket ediyor olması bize şunu söylüyor, diyor ki; Kerevitaş’ın analizini yapmana gerek yok. Çünkü Kerevitaş, kendi mali performansının, kendi şirketin performansından bağımsız fiyat hareketleri yapıyor. Bir bakıma çok manipülatif fiyat hareketleri görüyoruz, yani 30 liradan 69 liraya 70 liraya çıkıp sonra düşmesi, örneğin 69 liradan sonra yine buraya 30 liraya düşmesi, buradan tekrar çıkması ama gerçek var ki; 2010 yılından bu yana 2011 yılından bu yana bu şirket hiçbir şey kazandırmıyor yatırımcısına, sürekli hareketler izleniyor.

İşte yatırımcı bu bizim Fast Web Mali Analiz Pro programındaki yıllık grafiklere bakarak, geçmişteki performansın daha doğrusu mali ve satış kârlılık performansının şirkete yansıyıp yansımadığını görmesi lazım. Mesela Kerevitaş 1994 yılında halka açılmış, gördüğünüz üzere şurada endeks 423 kat artarken, hisse fiyatı ortalama sadece 143 kat artabilmiş. İşte bu grafik bize diyor ki, Kerevitaş’ı inceliyorsan kesinlikle mali yapısına bakarak geleceğe dönük karar vermene gerek yok. Çok manipülatif bir hisse olduğunu gösteriyor.

Ama örneğin bir başka şirkete bakalım, Bolu Çimento’ya bakalım ve bunu da yine 2007 yılından itibaren alalım. Çünkü 2007 yılından itibaren alıyorum. Çünkü 2007 yılı kriz öncesi bir yıl ve burada hisse fiyatı 1 lirayken daha sonra buralarda bakın hisse fiyatı 0.76’ya kadar geriliyor endeksle birlikte geriliyor. Bist 100 endeksi de 0,77’e gerilemiş. Ama daha sonra satışlar ve kârlılık arttıkça hisse fiyatı endeksin üzerine çıkmış. O zaman Bolu Çimento’nun bu yıllık grafiği bize şunu söylüyor: Bolu Çimento’da hisse fiyatı ve şirketin satış ve kârlılığı birlikte hareket ediyor. Bu nedenle bunda ileri dönük kâr tahmini yapabilirsin. İleriye dönük performansını , faaliyet raporlarını okuyarak geleceğe dönük eğer iyi tahmin yaparsan, fiyatın artıp artmayacağı konusunda fikir sahibi olabilirsin. Yani bu ilişkinin doğal bir ilişki içinde çıkması lazım. Çok manipülatif bir kâğıtta zayıf bir ilişki çıkar, Yani şirketin mali performans ve satış ve kârlılık performansıyla hisse fiyatı arasında kopuk bir ilişki vardır ama güçlü kurumsal şirketlerde tam tersini görürüz, mesela burada satışlar ve esas faaliyet kârı artıyor. Dikkat ederseniz, başlangıç yılını 1 aldığımızda hepsine 1 değerini verdiğimizde örneğin burada satışlar yaklaşık 3x kat artmış, 2.93x kat artmış. Esas faaliyet kârı 3x kat artmış. Ve net kârı 2.20x kat artmış. Bu arada endeks 1.34x kat artmış ve endeksin üzerinde 3.81x kat artmış Bolu Çimento. Yani bu performans Bolu Çimentonun hisse fiyatına yansımış. Bu rakamları 1-1-1 olarak baz aldık hepsini 1 endeks olarak açıkladık. Eğer satışları ne olmuş derseniz 154 milyondan 452 milyona çıkmış. Örneğin, net kârı 48 milyondan 106 milyona çıkmış ve hisse fiyatı da 1 liradan 5 liraya çıkmış. Dolayısıyla bu analiz bize şunu gösteriyor: Yıllık performans açısından Bolu Çimentonun satış – kârlılık açısından fiyata doğrudan yansıyor. Örneğin burada bir şirkete daha bakalım ve bu şekilde bunun grafik analizini bitirelim.

Adel kalemcilik, 2016 yılından itibaren baktığımızda, kârlılık arttıkça hisse fiyatı artmış. Ama kârlar düşmeye başladığında hisse fiyatı da düşmeye başlamış. Bist 100 endeksini de koyduğumuzda, şu kârlılıktaki artış mesela burada kârlar 6 katına çıkmış, 6.43 katına çıkmış. Hisse fiyatı da 12 kat artmış. Ama endeks 1.76 kat artmış. Zamanında Adel’de kârlılıktaki artışını hisse fiyatına yansıtabilmiş burada tüm bunu görüyoruz, dediğim gibi baz yılı değiştirdiğimizde bu oranlar değişir. Örneğin 2012 yılını baz aldığımızda, 2012’e göre nasıl bir performansı var 2015’de 1.99x artmışken hisse fiyatı 1.80’e düşmüş bu ve endeksten iyi bir performans gösterirken kârlılığın azalmasıyla birlikte ne yapmış hisse fiyatı? Performansının azaldığını görüyoruz.

Evet yıllık grafikler analizini bu şekilde yapıyoruz. Bu grafikleri incelediğimizde geçmiş dönemde şirket iyi kâr etmiş, performansı iyi olmuş ve fiyat da artmış mı? Yoksa fiyat aynı Kerevitaş’ta olduğu gibi şirket zarar etse dahi fiyat artmış mı? Veya şirket kâr etse bile fiyatlar hisse fiyatını etkilemiyorsa o tür şirketlerde oturup çok fazla analiz yapmanın bir anlamı yok bunu anlıyoruz.

Evet satış kârlılık grafiği kısmının analizini yaptık. Diğer yazıda size Dupont analizini anlatmaya devam edeceğim…”

Evet dostlar, yukarıdaki sözleri rahmetli Yaşar Erdinç Hoca’mızın eğitimlerinden aldığım notlardan oluşturup sizlerle paylaşmak istedim, devamı gelecek..

Okuduğunuz için teşekkür ederim.

Saygılarımla

İlk yorum yapan siz olun

    Bir yanıt yazın

    E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

    error: İçerik korunmaktadır !!